Powrót do słownika (kliknij aby powrócić)

Zapoznaj się z definicjami poniżej lub wybierz inną literę. Aby szybko znaleźć pojęcie użyj komendy “ctrl + f” lub opcji “znajdź” w swojej przeglądarce. Aktualnie w tej sekcji znajduje się 20 definicji.


Wybierz inną literę (kliknij)

Pojęcia (kliknij, aby wyświetlić definicję):

Chinook

Lokalna nazwa na wiatr typu Fen, używana w okolicy Gór Skalistych w USA.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Chmura

Skondensowana para wodna zawieszona w atmosferze. Niektóre chmury mogą dawać różne rodzaje opadów.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Cięcie poziomicowe

Pojęcie stosowane w kartografii dla wyjaśnienia co ile metrów wysokości bezwzględnej (n.p.m.), umieszczono na mapie (zwłaszcza mapie topograficznej) poziomice. Najczęściej przyjmowane cięcie poziomicowe wynosi 10 metrów.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Cirrocumulus

Jedna z chmur należących do piętra wysokiego, mająca charakter pierzasto-kłębiasty (Cc). Zbudowana z drobnych, białych lub biało-szarych, silnie rozmytych kłębków, często tworzących rozbudowane ławice. Zbudowana z kryształków lodu, nie daje opadu.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Cirrostratus

Jedna z chmur należących do piętra wysokiego, mająca charakter pierzasto-warstwowy (Cs). Bardzo cienka, czasami prawie niewidoczna biała lub szara zasłona, prawie nie zasłaniająca Słońca (lub Księżyca). Dająca za to charakterystyczne zjawisko halo – białą lub kolorową soczewkę/pierścień wokół Słońca lub Księżyca. Zbudowane z kryształków lodu, nie dają opadów.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Cirrus

Jedna z chmur należących do piętra wysokiego, mająca charakter pierzasty (Ci). Tworzy drobne białe lub biało-szare paski, włókna lub piórka silnie rozproszone na niebie. Zbudowana z kryształków lodu. Nie daje opadu.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Ciśnienie atmosferyczne

Miara matematyczna wielkości słupa powietrza i jego siły nacisku na powierzchnię Ziemi. Ciśnienie maleje wraz ze wzrostem wysokości (średnio o 11,5 hPa/100 m). Jednostką miary są hektopaskale (hPa) lub milimetry słupa rtęci (mm Hg). Średnie ciśnienie na Ziemi to około 1013 hPa.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Cumulonimbus

Jedna z chmur, charakteryzująca się budową pionową (występująca jednocześnie we wszystkich piętrach), mająca charakter kłębiasto-deszczowy (Cu). Kształtem może przypominać grzyba, kowadło lub wieży o płaskiej szarej lub czarnej podstawie i poszarpanym, kłębiastym białym szczycie. Zbudowana w dolnej części z kropli wody, a w górnej z kryształków lodu. Daje krótkotrwałe, ale bardzo gwałtowne i intensywne opady deszczu, śniegu lub gradu, często w postaci burzy z piorunami.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Cumulus

Jedna z chmur należących do piętra niskiego, mająca charakter kłębiasty (Cu).  Najczęściej występują pojedynczo w postaci dużych białych lub biało-szarych kłębów/baranków, zwykle podczas pięknej pogody. Zbudowane z kropel wody. Tylko te mocno rozbudowane pionowo mogą dawać opady (z reguły nie dają opadów).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Cyklon

Lokalna nazwa na Cyklon tropikalny – używana w basenie Oceanu Indyjskiego (w otoczeniu półwyspu Indyjskiego oraz zachodnich wybrzeżach Australii i we wschodniej Afryce).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Cyklon tropikalny

Ekstremalny wiatr, najpotężniejszy znany na Ziemi, występujący w okolicach zwrotników. Do wystąpienia cyklonu konieczne jest spełnienie dwóch podstawowych czynników: obecność ciepłej (minimum 25-27 stopni Celsjusza) wody oceanicznej o głębokości minimum 50 m oraz odległość minimum 500 km na północ lub południe od równika (co umożliwia zaistnienie siły Coriolisa wprowadzającej powietrze w ruch wirowy). Na półkuli północnej ruch wirowy odbywa się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, a na półkuli południowej zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Cyklony tropikalne występują w różnych miejscach – w USA nazywa się je Huraganami, z kolei we wschodniej Azji – Tajfunami. W zachodniej Azji i wschodniej Afryce nazywają się po prostu Cyklonami, na Filipinach Baguio, a w Australii Willy-Willy. Zjawisko podobne do cyklonu tropikalnego (ale o innej genezie) w Europie nazywa się Orkanem. Cyklon niesie ze sobą nie tylko wiatr o niezwykle dużej prędkości (który mierzy się w 5-cio stopniowej skali  Skala Saffira-Simpsona i może dochodzić nawet do 300 km/h), ale też olbrzymie opady związane z obecnością chmur burzowych.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Cyrkulacja atmosferyczna (globalna)

Zespół globalnych, charakterystycznych dla pewnych miejsc na Ziemi zjawisk pogodowo-klimatycznych, opisanych w tzw. komórkach: Hadleya (dla strefy międzyzwrotnikowej), Ferrela (dla strefy umiarkowanej) i polarnej (dla strefy okołobiegunowej.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Cyrkulacja monsunowa

Lokalna, dwufazowa zmienność pogodowo-klimatyczna, charakterystyczna dla regionu południowej i południowo-wschodniej Azji (zdaniem części autorów – także dla innych miejsc). Związana z sąsiedztwem dużego zbiornika wodnego (Ocean Indyjski) i dużego lądu (Azja), charakteryzuje się przebiegiem wiatru okresowego o sezonowości letniej (monsun letni) i zimowej (monsun zimowy) i będących jego skutkami – kolosalnymi zmianami w zakresie wielkości opadów.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Czas lokalny

Synonim określeń: czas miejscowy i czas słoneczny. Oznacza precyzyjną godzinę w danym miejscu, wynikającą z aktualnego położenia Słońca nad danym południkiem lokalnym. Obliczenie czasu opiera się na znanym czasie obrotu Ziemi wokół własnej osi (360° – 24 godziny – 1440 minut), z którego wynika, że obrót Ziemi o 1° trwa 4 minuty.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Czas miejscowy

Synonim określeń: czas lokalny i czas słoneczny. Oznacza precyzyjną godzinę w danym miejscu, wynikającą z aktualnego położenia Słońca nad danym południkiem lokalnym. Obliczenie czasu opiera się na znanym czasie obrotu Ziemi wokół własnej osi (360° – 24 godziny – 1440 minut), z którego wynika, że obrót Ziemi o 1° trwa 4 minuty.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Czas słoneczny

Synonim określeń: czas lokalny i czas miejscowy. Oznacza precyzyjną godzinę w danym miejscu, wynikającą z aktualnego położenia Słońca nad danym południkiem lokalnym. Obliczenie czasu opiera się na znanym czasie obrotu Ziemi wokół własnej osi (360° – 24 godziny – 1440 minut), z którego wynika, że obrót Ziemi o 1° trwa 4 minuty.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Czas strefowy

Godzina w danym miejscu wynikający z jego położenia w określonej strefie czasowej. Cała Ziemia podzielona jest na 24 strefy czasowe, a zmiana czasu wynosi 1 godzinę co każdą strefę. Strefy określono na podstawie prędkości ruchu obrotowego Ziemi – dlatego szerokość każdej strefy wynosi 15° (czas obrotu Ziemi o 1 godzinę).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Czas uniwersalny (UTC)

Wyznacza dokładną godzinę czasu słonecznego punktu na południku 0°, za który umownie przyjęto południk przebiegający przez Greenwich w Londynie. 12:00 UTC oznacza więc moment górowania Słońca nad Londynem. Ustalenie czasu UTC umożliwiło podział Ziemi na strefy czasowe – późniejsze i wcześniejsze względem godziny w Londynie – który jest strefą czasową 0.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Czas urzędowy

Strefa czasowa obowiązująca na danym obszarze, przyjęta przez władze państwa – jednakowa dla całego kraju lub jego wybranych części. Czas urzędowy może być z powodów społeczno-gospodarczych niezgodny z faktycznym czasem strefowym w danym miejscu. Czas urzędowy to czas rzeczywiście pokazywany przez zegary na świecie.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Czerapuńdzi

Miasto w Indiach u podnóży Himalajów. Znane na całym świecie ze względu na rekordowe opady wynoszące średnio 11 000 mm rocznie (najwięcej na Ziemi). Olbrzymie opady spowodowane są cyrkulacją monsunową oraz ukształtowaniem powierzchni (opady orograficzne).