Powrót do słownika (kliknij aby powrócić)

Zapoznaj się z definicjami poniżej lub wybierz inną literę. Aby szybko znaleźć pojęcie użyj komendy “ctrl + f” lub opcji “znajdź” w swojej przeglądarce. Aktualnie w tej sekcji znajduje się 27 definicji.


Wybierz inną literę (kliknij)

Pojęcia (kliknij, aby wyświetlić definicję):

Kalendarz gregoriański

Wprowadzony w 1582 r. bullą Papieża Grzegorza XIII obowiązujący aktualnie na świecie kalendarz. Jego wprowadzenie było konieczne, ze względu na błędy przesunięcia dni wynikające z kalendarza Juliańskiego. Reforma przesuwała czas natychmiast o 10 dni do przodu (likwidując ówczesne przesunięcie czasu o 10 z 12 dni – przywracając stan faktyczny z 325 r. n.e.) oraz korygowała sposób wyznaczania lat przestępnych – lata o numerach podzielnych przez 100, ale niepodzielne przez 400, nie będą przestępne, przy zachowaniu przestępności pozostałych lat o numerach podzielnych przez 4.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Kalendarz Juliański

Pierwszy kalendarz porządkujący rachubę czasu, wprowadzony przez Rzymskiego władcę – Juliusza Cezara. W 46 r. p.n.e. wprowadził nowy kalendarz – nazwany od jego imienia – Juliańskim. Kalendarz dzielił rok na 365 dni, a co 4 lata  rok miał 366 dni. Miesiące miały tak jak obecnie – 30 lub 31 dni, a luty 28 dni (co 4 lata – 29). Ze względu na nieprecyzyjność dotyczącą dni przestępnych, w 1582 r. zastąpiony kalendarzem Gregoriańskim.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Kartografia

Jedna z nauk technicznych, zajmująca się tworzeniem i użytkowaniem map. W geografii ma charakter nauki pomocniczej, ale jej znaczenie jest kluczowe dla całej geografii. Odpowiada za tworzenie map, przedstawiających wszelkie zjawiska geograficzne.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Klimat

To stały, powtarzalny zespół zjawisk pogodowych charakterystyczny dla danego obszaru, ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji. Nazywany bywa także statystyką elementów pogody.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Klimat górski

Typu klimatu astrefowego, charakterystyczny dla obszarów wysokogórskich. Cechuje się stałym spadkiem temperatury (0,6°C/100 m) i ciśnienia (11,5 hPa/100 m) wraz z wysokością, występowaniem opadów orograficznych, wiatrów górskich i dużą zmiennością pogody. Typowe dla obszaru objętego takim klimatem jest występowanie pięter roślinności.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Klimat lokalny

Zmodyfikowany w stosunku do generalnie panującego na danym obszarze, klimat niewielkiego obszaru. Zmienność warunkowana jest przez kierunek ekspozycji terenu, jego pokrycie i lokalną topografię.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Klimat miejski (miejska wyspa ciepła)

Jeden z klimatów astrefowych, charakterystyczny dla dużych obszarów silnie zurbanizowanych. W związku z obecnością w takim miejscu sztucznego ogrzewania, niskiego albedo miejskiej zabudowy oraz zanieczyszczenia atmosfery gazami cieplarnianymi, dochodzi do wzrostu temperatury powietrza (nawet o 2-3°C) w centrum obszaru w stosunku do strefy podmiejskiej i obszaru otaczającej wsi.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Klimat monsunowy

Jeden z klimatów astrefowych, charakterystyczny dla obszaru południowej i południowo-wschodniej Azji. Związany jest z obecnością wiatru okresowo-zmiennego – Monsunu. Charakteryzuje się deszczowym ciepłym latem i prawie bezdeszczową, nieco chłodniejszą zimą.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Klimat okołobiegunowy

Jeden z klimatów strefowych, charakterystyczny dla obszarów wysokich szerokości geograficznych. Charakteryzuje się niewielkimi opadami i bardzo niskimi temperaturami o raczej wysokiej amplitudzie. Występuje w odmianie subpolarnej (łagodniejszy) i polarnej (bardziej surowy).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

[/su_spoiler]

Klimat podzwrotnikowy

Jeden z klimatów strefowych, charakterystyczny dla obszarów w niewielkiej odległości od zwrotników. Występuje w odmianie suchej i wilgotnej (śródziemnomorskiej). Charakteryzuje się opadami przeważnie zimą o zróżnicowanej amplitudzie, ale temperaturze średniej nie spadającej poniżej 0°C.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Klimat równikowy

Jeden z klimatów strefowych, charakterystyczny dla bezpośredniego sąsiedztwa równika. Obejmuje odmiany równikową wybitnie wilgotną, podrównikową wilgotną i podrównikową suchą. Cechuje się generalnie najwyższymi opadami na Ziemi (nawet do 3000 mm) i względnie stałą, wysoką temperaturą (około 25°C.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Klimat umiarkowany

Jeden z klimatów strefowych, charakterystyczny dla obszarów średnich szerokości geograficznych. Obejmuje wiele odmian – ciepłe i chłodne, morskie, przejściowe i kontynentalne. Cechuje się występowaniem 4 pór roku o mniej lub bardziej wyraźnie zarysowanych granicach. Lato cechują najwyższe opady i najwyższe temperatury, z kolei zimą temperatury spadają poniżej 0°C i opady maleją. Amplitudy w tej strefie mogą się wahać od niewielkich do największych na Ziemi.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Klimat zwrotnikowy

Jeden z klimatów strefowych, charakterystyczny dla okolic zwrotników. Występuje w odmianie suchej i wilgotnej. Temperatura nie spada poniżej 10°C, amplitudy są raczej duże. W odmianie suchej opadów nie ma w ogóle lub są bardzo niskie. Odmiana wilgotna będąca najczęściej skutkiem prądów morskich lub cyrkulacji monsunowej, cechuje się wysokimi opadami (nawet 2000 mm), zwłaszcza latem.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Klimatologia

Dział geografii fizycznej, zajmujący się badaniem przestrzennego zróżnicowania klimatów Ziemi.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Klin wysokiego ciśnienia

Jeden z układów barycznych. Powstaje na peryferiach wyżu – pomiędzy dwoma niżami, izobary na mapie mają kształt litery “U”.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Kometa

Niewielkie ciało niebieskie zbudowane najczęściej z lodu i zamrożonych gazów oraz okruchów skalnych. Posiada także jądro. Komety cechuje ruch po orbitach, ale w okolicach Słońca pojawiają się rzadko (komety okresowe) lub wyłącznie 1 raz (komety nieokresowe). Przelot blisko Słońca powoduje parowanie lodu i tworzenie charakterystycznych obiektów – komy (otoczka wokół jądra) oraz warkoczy – gazowego i pyłowego. Warkocz gazowy jest zawsze zwrócony w przeciwnym kierunku do Słońca, natomiast warkocz pyłowy – zgodny z trajektorią lotu komety.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Komórka Ferrela

Druga z trzech komórek globalnej cyrkulacji atmosferycznej, obejmująca strefy umiarkowane. Jest wypadkową dwóch pozostałych komórek tj. Komórki Hadleya i Komórki Polarnej. Występują w niej stałe wiatry zachodnie.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Komórka Hadleya

Pierwsza z trzech komórek globalnej cyrkulacji atmosferycznej, obejmująca strefę międzyzwrotnikową. Początek cyrkulacji daje olbrzymia dostawa ciepła w okolicach równika. Charakterystyczna jest obecność stałego niżu i opadów zenitalnych nad równikiem, wyżów i braku deszczu nad zwrotnikami oraz stałego wschodniego wiatru – Pasatu.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Komórka Polarna

Ostatnia z trzech komórek globalnej cyrkulacji atmosferycznej, obejmująca strefy okołobiegunowe. Obieg w tej komórce warunkuje bardzo niewielka dostawa ciepła w okolicach biegunów, powodująca kształtowanie się tam stałych wyżów. W strefie tej występują stałe wiatry wschodnie.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Kontynentalizm (klimatu)

To nabieranie przez klimat wraz ze wzrostem odległości od morza – cech klimatu kontynentalnego, czyli takiego, gdzie znacząco wzrasta amplituda temperatury między porami roku (lato-zima), przez co lata stają się gorące, a zimy mroźne. Typowy dla kontynentalizmu jest spadek wielkości opadów wraz z oddalaniem się od morza.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Konwekcja

To pionowy ruch powietrza, wywołany najczęściej przez zmiany temperatury powietrza. Gwałtowne nagrzewanie powierzchni ziemi prowadzi do powstawania prądów wstępujących – unoszenia powietrza do górnych warstw troposfery, gdzie schładza się wraz z wysokością. Ubytek powietrza powoduje powstanie ośrodka niżowego. Z kolei gdy wychłodzone powietrze osiada (ogrzewając się lub nie) w postaci prądów zstępujących – zwiększa nacisk na grunt, powodując powstanie ośrodka wyżowego.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Krater Barringera

Krater uderzeniowy w stanie Arizona w USA, powstały w wyniku uderzenia dużego meteorytu (o średnicy ~50 m). Wymiary krateru to 1200 m szerokości i 170 m głębokości. Jest jednym z najlepiej zachowanych miejsc uderzeń meteorytów na Ziemi, ze względu na korzystne warunki pustynnego klimatu i niewielką erozję.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Kroczek

Urządzenie techniczne wykorzystywane w kartografii. Wyglądem przypomina cyrkiel, jednak zamiast nóżki z grafitem posiada drugą nóżkę z igłą.  Wykorzystuje się go do dokonywania pomiarów odległości na mapie.

Dział geografii fizycznej, zajmujący się badaniem przestrzennego zróżnicowania ukształtowania powierzchni Ziemi.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Krupa śnieżna

Jeden z rodzajów opadu o postaci kulistych nieprzezroczystych ziarnek lodu o średnicy 2-5 mm.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Księżyc

Zwany naturalnym satelitą, to najczęściej skalny lub lodowy obiekt krążący (zazwyczaj cechuje go obrót synchroniczny) wokół planety, planety karłowatej lub planetoidy. Najwięcej księżyców mają Jowisz i Saturn, Ziemia ma jedne księżyc, Mars – dwa. Obecnie znamy 185 księżyców w Układzie Słonecznym.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Księżyc (naturalny satelita Ziemi)

Jedyny naturalny satelita Ziemi i tak duży obiekt krążący wokół Ziemi. Ma średnicę 3476 km, czyli około 27% średnicy Ziemi. Oddziałując na Ziemię wspólnie ze Słońcem powoduje powstawanie pływów. Ponieważ Księżyc znajduje się w synchronicznej rotacji z Ziemią, zawsze widoczna jest tylko jedna jego strona. Posiada także jądro. Powierzchnia posiada liczne kratery po uderzeniach innych ciał niebieskich. Znajduje się w stałej odległości około 384 tys. km od Ziemi.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Kwadra

Jedna z czterech głównych faz Księżyca. Wyróżniamy Kwadrę Pierwszą (poprzedzającą Pełnię) i Kwadrę Trzecią (poprzedzająca Nów). W czasie kolejnych kwadr widoczna jest połowa tarczy (I i III Kwadra), cała tarcza (Pełnia) Księżyca lub jest on całkowicie niewidoczny gołym okiem (Nów). Gdy Księżyc znajduje się w I lub III kwadrze, występują słabsze pływy kwadraturowe.

Kliknij by dowiedzieć się więcej