Powrót do słownika (kliknij aby powrócić)

Zapoznaj się z definicjami poniżej lub wybierz inną literę. Aby szybko znaleźć pojęcie użyj komendy “ctrl + f” lub opcji “znajdź” w swojej przeglądarce. Aktualnie w tej sekcji znajduje się 25 definicji.


Wybierz inną literę (kliknij)

Pojęcia (kliknij, aby wyświetlić definicję):

Nadir

Punkt na sferze niebieskiej położony dokładnie naprzeciw zenitu, znajduje się pionowo pod przyjętym obserwatorem.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nadkład

W górnictwie pod tym pojęciem rozumie się warstwę skał płonnych przykrywających od powierzchni ziemi złoże surowca, których usunięcie umożliwia rozpoczęcie eksploatacji kopaliny.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Naród

Grupa mieszkańców określonego terytorium,, uznawana za naród przez opinię międzynarodową ze względu na łączące ją cechy oddzielające od innych narodów, min. wspólną kulturę, religię, historię, powiązania społeczno-gospodarcze oraz przede wszystkim własny język.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nauki geograficzne

Pojęcie prezentujące nowy punkt widzenia na geografię jako naukę, powstałe jako odpowiedź na rosnącą mnogość zainteresowań geografii. Zdaniem autorów pojęcia nie można już mówić o geografii jako jednej nauce, a raczej o zbiorze kooperujących ze sobą nauk o zupełnie różnych polach zainteresowań.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nawozy sztuczne

Chemikalia wykorzystywane w rolnictwie, obejmujące zwłaszcza azot, fosfor i potas, stosowane w celu zwiększenia urodzajności gleby i zwiększenia plonów.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Neogen

Środkowy okres Kenozoiku, nastąpił po Paleogenie, a przed Czwartorzędem. Trwał w okresie 23 mln lat – 2,6 mln lat (około 20,5 mln lat) BP. Ważniejsze wydarzenia:

  • Orogeneza alpejska wchodzi w szczytową fazę. Powstają najważniejsze pasma tej orogenezy – Alpy, Himalaje, Andy
  • Kontynenty osiągają (niemal) dzisiejsze położenie – powstaje Morze Śródziemne
  • Tworzą się prądy morskie znane współcześnie
  • Rozwija się lądolód na Antarktydzie i Grenlandii
  • Klimat ochładza się, dochodzi do zlodowaceń

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Niebieski lód lodowcowy

Właściwa forma tworząca lodowce i lądolody, będąca efektem długotrwałego przekształcenia śniegu w firn, a następnie firnu w lód firnowy i wreszcie tegoż w niebieski lód lodowcowy, w warunkach dużego ciśnienia wytworzonego przez kolejne zalegające warstwy śniegu i lodu. Cechuje się dużą gęstością i niewielką ilością pęcherzyków powietrza (5-krotnie mniej powietrza i 3-kronie większa gęstość niż świeżego śniegu). Swój kolor lód zawdzięcza właśnie usunięciu pęcherzyków powietrza rozpraszających światło.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Niecka deflacyjna (misa deflacyjna)

Jedna z form terenu powstała na skutek procesu deflacji. Rozległe zagłębienie, z którego usunięto wierzchnią warstwę lekkiego materiału skalnego (piasków i pyłów). Gdy proces deflacji jest intensywny może prowadzić do tak silnej erozji, że odsłonięta zostanie warstwa wodonośna wód podziemnych. Prowadzi to do powstawania na pustyni oazy.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Niekorzyści aglomeracji

Jeden z pozaprzyrodniczych czynników lokalizacji przemysłu. Obejmuje wady wynikające z koncentracji dużej liczby obiektów przemysłowych na obszarze jednej aglomeracji, związane m.in. z wyższą konkurencją, deficytem przestrzeni, przekształconym środowiskiem, przeciążeniem infrastruktury i wysokimi kosztami pracy.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nieodnawialne źródła energii

Typ źródeł energii, które są uzależnione od surowców energetycznych takich jak: węgiel (kamienny i brunatny oraz torf), gaz ziemny, ropa naftowa, łupki i piaski bitumiczne oraz uran. Surowce te ulegają stopniowemu zużyciu i wyczerpaniu. Za wyjątkiem wykorzystania uranu w energetyce jądrowej, wszystkie te źródła mają charakter wysokoemisyjny w zakresie CO2 i są niekorzystne dla środowiska naturalnego.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Niepodległość (państwa)

Zdolność do samodzielnego decydowania w każdej sprawie, bez ulegania wpływom lub bezpośrednim poleceniom innych podmiotów. Samostanowienie.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nimbostratus

Jedna z chmur należących do piętra niskiego (Ns) o budowie warstwowo-deszczowej i wyglądzie ciemnoszarej lub czarnej grubej zasłony, pokrywającej całe niebo. Zbudowana z kropel wody i kryształków lodu. Daje długi, ulewny opad deszczu lub śniegu, ale bez burzy z piorunami (chyba że występuje wspólnie z Cumulonimbusem).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Niska emisja

Emisja zanieczyszczeń do atmosfery generowana przez gospodarstwa domowe w procesie ogrzewania oraz przez transport miejski (zwłaszcza samochodowy), sięgająca zwykle do wysokości 40 metrów i przyczyniająca się do pogorszenia jakości powietrza oraz wystąpienia zjawiska smogu.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nisza abrazyjna

Wyerodowane zagłębienie w skałach powstające bezpośrednio pod klifem, na skutek abrazyjnej działalności morza.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nisza osuwiskowa

Część osuwiska, która mimo przemieszczenia zachowała spoistą strukturę skał.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nizina

Jedna z wielkich form ukształtowania powierzchni lądów. Rozległe tereny o wysokości do 300 m.n.p.m. Zazwyczaj niziny są płaskie lub faliste, z rzadka pagórkowate, ale nie występują na nich obiekty wyższe niż kilkadziesiąt metrów.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Niż (baryczny)

Jeden z dwóch głównych układów barycznych (zwany też cyklonem). Niże powstają w wyniku wznoszenia się ciepłego powietrza, które wznosząc się – ochładza się. Nacisk powietrze się zmniejsza – powstaje ośrodek o mniejszym ciśnieniu. Ponieważ powietrze wznosząc się – ochładza się – osiąga temperaturę punktu rosy – dlatego pogodę niżową cechują zachmurzenie i opady. W ośrodku niżowym ciśnienie maleje w kierunku centrum układu.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Niżówka

Okres obniżenia poziomu wody w rzece względem poziomu średniego.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Neptun

Ósma i tym samym ostatnia planeta Układu Słonecznego (4 492,2 mln km odległości od Słońca), odkryty został na podstawie obliczeń matematycznych, co dopiero później potwierdziły obserwacje nieba. Kolor podobnie jak Uran – zawdzięcza obecnemu w atmosferze metanowi. Na powierzchni widoczna jest charakterystyczna Wielka Ciemna Plama (która znika i niekiedy występuje w innych częściach planety) – w której prawdopodobnie wieją wiatry o prędkości 2100 km/h – największej w Układzie Słonecznym.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nieużytki

Część ziemi na określonym terytorium niewykorzystywana rolniczo, niebędąca lasem, ani obszarem zurbanizowanym – nie będąca w danym momencie wykorzystywana w jakimkolwiek celu.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Noc polarna

Okres w roku na skrajnie wysokich szerokościach geograficznych (powyżej 66°34’N i 66°34’S, choć w rzeczywistości z powodów optycznych zjawisko w pełni obserwuje się dopiero na szerokości 67°23″), kiedy Słońce przez całą dobę znajduje się poniżej linii horyzontu. Najdłużej dzień polarny trwa dokładnie na biegunach – pół roku. Wraz z oddalaniem się od bieguna w kierunku koła podbiegunowego, okres ten jest coraz krótszy.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nowoczesny model rodziny

Model rodziny oparty na nowych wzorcach kulturowych w zachodnim kręgu cywilizacyjny. Nie ma sprecyzowanych kryteriów wzorcowych. Zakładają istnienie rodziny w dowolnej postaci – jako małżeństwa lub związku partnerskiego osób różnej lub tej samej płci. Dzieci nie są obowiązkowym aspektem (często zastępują je zwierzęta domowe). Powszechnie występują także rodziny patchworkowe i samotne wychowanie dzieci.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nów

Jedna z astronomicznych faz Księżyca (po III kwadrze, a przed I kwadrą), w której Księżyc znajduje się między Słońcem a Ziemią, przez co jest w cieniu i jest z Ziemi całkowicie niewidoczny (gołym okiem). Gdy Księżyc znajduje się w Nowiu występują silne pływy syzygijne.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nunatak

Szczyt skalny (górski), wystający ponad pokrywę lodową na pustyni lodowej.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Nurt rzeki

Część wody w korycie rzeki, występująca zwłaszcza w biegu środkowym. Cechuje się on największą siłą erozyjną i przeskakując między prawym i lewym brzegiem przyczynia się do powstawania meandrów.

Kliknij by dowiedzieć się więcej