Powrót do słownika (kliknij aby powrócić)

Zapoznaj się z definicjami poniżej lub wybierz inną literę. Aby szybko znaleźć pojęcie użyj komendy “ctrl + f” lub opcji “znajdź” w swojej przeglądarce. Aktualnie w tej sekcji znajduje się 18 definicji.


Wybierz inną literę (kliknij)

Tytuł spojlera

Lokalna nazwa używana na Cyklon Tropikalny na obszarze Oceanu Spokojnego we wschodniej Azji, zwłaszcza u wybrzeży Wysp Japońskich.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Teledetekcja

Technika badań zdjęć satelitarnych i lotniczych, polegająca na wykorzystywaniu specjalistycznych czujników i rejestracji różnego rodzaju sygnałów.

Teleskop Hubble'a

Przyrząd obserwacyjny bardzo zaawansowany technologicznie, znajdujący się stale w przestrzeni kosmicznej, na orbicie okołoziemskiej. Prowadzi obserwacje od 1990 r. Przyczynił się do spektakularnych i przełomowych odkryć w astronomii.

Temperatura chwilowa (aktualna)

To temperatura powietrza występującą dokładnie w momencie wykonania pomiaru w danym miejscu.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Temperatura ekstremalna

Najwyższa lub najniższa zmierzona temperatura chwilowa lub średnia dla danego obszaru, odstająca w sposób istotny od średnich norm w danym okresie w danym miejscu.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Temperatura średnia

Temperatura danego obszaru uśredniona w wybranej jednostce czasu. Najczęściej dobowa (na podstawie całodniowego pomiaru), miesięczna (na podstawie średnich temperatur dla wszystkich dni miesiąca), roczna (na podstawie średniej temperatury dla wszystkich miesięcy roku) lub średnia z wielolecia (średnia temperatura dla danego okresu na podstawie wieloletnich obserwacji – to pozwala obiektywnie ocenić klimat miejsca).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Temperatura punktu rosy

To temperatura, przy której wilgotność (względna) powietrza osiąga 100%. Osiągnięcie takiej temperatury jest niezbędne dla rozpoczęcia procesu kondensacji pary wodnej i tym samym – wystąpienia opadów.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Teoria geocentryczna

Teoria budowy Wszechświata uważana w przeszłości (do XVI wieku) za obowiązującą wykładnię nauki, ostatecznie sformułowana przez Klaudiusza Ptolemeusza w 140 r.n.e. Teoria zakładała, że Ziemia znajduje się w centrum Wszechświata, a wokół niej obracają się gwiazdy i planety. Upadek teorii rozpoczął się w 1543 r. wraz z publikacją teorii geocentrycznej autorstwa Mikołaja Kopernika i stopniowo przestano ją uznawać za obowiązującą.

Teoria heliocentryczna

Teoria budowy Wszechświata obecnie obowiązująca (z pewnymi modyfikacjami), sformułowana i opublikowana w 1543 r. n.e. przez Mikołaja Kopernika (choć już w Starożytności pojawili się głosiciele podobnych tez). Teoria zakłada (w zaktualizowanej wersji), że to Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca – centrum Układu Słonecznego. W pierwotnej wersji tej teorii uważana, że Słońce jest centrum Wszechświata, a ruch planet odbywa się po orbitach w kształcie okręgów (a nie jak obecnie wiemy – elipsach) co później poprawiono.

Teoria Wielkiego Wybuchu

Jedna z teorii powstania Wszechświata, uważana obecnie za najbardziej prawdopodobną i najbardziej popularną na świecie.  Do jej wysnucia przyczyniły się min. badania Georges Lemaître (którego uważa się za pomysłodawcę teorii) potwierdzone później przez Edwina Hubble’a. Według tej teorii, około 14 mld lat (dokładnie szacowany wiek to 13,82 mld lat) temu doszło do wielkiego wybuchu, w wyniku którego powstał Wszechświat. Następnie materia zaczęła się od siebie oddalać i czyni to nadal, zmniejszając swoją gęstość i temperaturę. Póki co nie udało się znaleźć odpowiedzi na pytanie, co poprzedziło Wielki Wybuch. Stanowi to naukową podstawę dla zwolenników stworzenia Wszechświata przez Boga.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Termosfera

Jedna z warstw atmosfery (czwarta od powierzchni Ziemi), występująca na wysokości od około 85 km do 800 km nad poziomem morza. Temperatura wzrasta z -80°C w Mezopauzie do nawet 1000°C (lub więcej) w Termopauzie, z kolei ciśnienie osiąga wartości tak niskie, że są one nieistotne statystycznie. W dolnej części Termosfery występuje Jonosfera. W termosferze ulega zmianie stały dotychczas skład gazowy atmosfery. Na wysokości 100 km przebiega tak zwana linią Kármána uważana za umowną granicę kosmosu. W termosferze krążą niektóre satelity i stacje kosmiczne (np. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna na wysokości około 400 km).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Termopauza

Jeden z elementów pionowej budowy atmosfery, cienka warstwa przejściowa między Termosferą i Egzosferą na wysokości około 800 km nad poziomem morza.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Topografia terenu

Lokalny układ rzeźby terenu o istotnym znaczeniu dla klimatu lokalnego. Tereny położone w obniżeniu będą zimą i o poranku chłodniejsze, ze względu na zaleganie powietrza. Z kolei obszary położone na wzniesieniach mają większą dostawę energii słonecznej, ale są też bardziej narażone na wiatr.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Tornado

Lokalna nazwa na trąbę powietrzną używana w USA.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Trąba powietrzna

Występujące na wszystkich kontynentach (za wyjątkiem Antarktydy), jednak najczęściej w USA ekstremalne wiatry o ruchu wirowym, tworzące się nad lądem na styku wilgotnego ciepłego powietrza i chłodnego suchego powietrza, o dość skomplikowanym mechanizmie powstawania. Mogą nieść za sobą katastrofalne zniszczenia.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Tropopauza

Jeden z elementów pionowej budowy atmosfery, cienka warstwa o grubości około 1-2 km na granicy Troposfery i Stratosfery (na wysokości około 12 km nad poziomem morza). Charakteryzuje się stałą temperaturą około -60°C.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Troposfera

Jedna z warstw atmosfery, występująca bezpośrednio nad powierzchnią Ziemi. Sięga od poziomu morza do średnio 12 kilometrów. Wyższe poziomy osiąga w strefie międzyzwrotnikowej (więcej ciepła – wyższa troposfera) do około 16-18 kilometrów (nad zwrotnikami). Najniżej sięga nad biegunami (zimno – niższa troposfera) do około 6-8 kilometrów. Temperatura średnia na Ziemi wynosi 15°C i spada wraz z wysokością średnio o 0,6°C na każde 100 metrów. Na granicy troposfery osiąga średnią wartość około -60°C. Średnie ciśnienie przy powierzchni wynosi 1013 hPa i stale spada wraz z wysokością o około 11,5 hPa na każde 100 metrów. Na granicy troposfery osiąga wartość około 200 hPa. Troposfera skupia 80% masy atmosfery i niemal całą parę wodną, jest to także sfera kształtowania klimatu i pogody.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Turbulencja

Nieregularny, chaotyczny, wielokierunkowy ruch powietrza atmosferycznego na niewielkim obszarze. Wywołana może być różnicą w nagrzewaniu obszarów albo różnicami w lokalnym ukształtowaniu powierzchni. Taki ruch powietrza stanowi zagrożenie w transporcie lotniczym.

Kliknij by dowiedzieć się więcej