Powrót do słownika (kliknij aby powrócić)

Zapoznaj się z definicjami poniżej lub wybierz inną literę. Aby szybko znaleźć pojęcie użyj komendy “ctrl + f” lub opcji “znajdź” w swojej przeglądarce. Aktualnie w tej sekcji znajduje się 17 definicji.


Wybierz inną literę (kliknij)

Pojęcia (kliknij, aby wyświetlić definicję):

Ued

Inaczej wadi. Sucha dolina rzeczna, które wypełnia się wodą tylko w porze deszczowej (w przypadku rzek okresowych) lub po gwałtownych opadach (w przypadku rzek epizodycznych)

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Ujście

Miejsce, gdzie rzeka kończy swój bieg uchodząc (wpadając) do morza lub jeziora, albo do innej rzeki (stając się wtedy jej dopływem).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Układ krystalograficzny minerałów

Jedna z cech fizycznych minerałów. Obejmuje kształt i wielkość kryształów oraz sposób ułożenia kryształów budujących minerał – według różnych klas symetrii.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Układ Słoneczny

To system planetarny obejmujący Słońce, 8 planet (w tym Ziemię) oraz planety karłowate, księżyce, planetoidy i inne ciała niebieskie, poruszające się po orbitach wokół gwiazdy – Słońca. Układ Słoneczny porusza się wokół centrum galaktyki Drogi Mlecznej.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Układ współrzędnych horyzontalnych

Układ współrzędnych, w którym oś główną stanowi lokalny kierunek pionu, a płaszczyzną jest płaszczyzna horyzontu. Biegunami układu są zenit i nadir. Ich położenie na sferze niebieskiej zależy od współrzędnych geograficznych obserwatora oraz momentu obserwacji, więc współrzędne horyzontalne opisują chwilowe położenie ciała niebieskiego.

Upwelling

Jedna z form ruchu wody morskiej, przeciwieństwo downwellingu. oznacza wynurzanie się wód głębinowych w wyniku zmiany położenia powierzchniowej warstwy wody morskiej – która może być następstwem wiatru (zwłaszcza pasatów) – takie zjawisko nazywamy upwellingiem przybrzeżnym lub rozbieżnego (dywergentnego) ruchu prądów morskich w strefie równikowej – takie zjawisko nazywamy upwellingiem równikowym.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Upwelling przybrzeżny

Jeden z dwóch rodzajów upwellingu, jest skutkiem przemieszczania powierzchniowej warstwy wód morskich przez wiatry (zwłaszcza przez pasaty) wiejące wzdłuż brzegu, w kierunku przeciwnym do brzegu, ze względu na oddziaływanie siły Coriolisa. Odsuwana od brzegu warstwa powierzchniowa umożliwia wynurzenie się zalegających głębiej warstw wody.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Upwelling równikowy

Jeden z dwóch rodzajów upwellingu, jest spowodowany rozbieżnym (dywergentnym) ruchem dwóch prądów morskich w strefie międzyzwrotnikowej – Prądu Północnorównikowego i Prądu Południoworównikowego. Przemieszczające się w przeciwnych kierunkach prądy powodują odpływ wód w okolicy równika, co umożliwia wynurzenie się głębokich warstw wód oceanicznych.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Uran

Siódma planeta od Słońca (2871 mln km odległości od Słońca). Był pierwszą planeta odkrytą przy użyciu teleskopu (wszystkie bliższe słońcu odkryto gołym okiem). Na tle innych planet wyróżnia się osią obrotu, która jest silnie nachylona. To powoduje, że bieguny planety leżą tam, gdzie równik na pozostałych planetach. Ostatnie badania dowodzą, że wiatry na Uranie mogą sięgać nawet 900 km/h. Charakterystyczny kolor zawdzięcza dużej ilości metanu w atmosferze.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Urodzajność

Wartość produkcyjna gleby przy jej wykorzystaniu rolniczym, która może być zwiększana za pomocą zabiegów agrotechnicznych (nawożenia, melioracji, środków ochrony) mierzona poziomem plonów.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Uskok tektoniczny

Struktura, o charakterze deformacji nieciągłej, powstała w wyniku rozerwania warstw skalnych i ich przesunięcia wzdłuż powstałej powierzchni.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Uskok transformujący

Powierzchnia spękań i przesunięć warstw skalnych, na granicy przesuwczej (transformującej) dwóch płyt tektonicznych.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Ustrój (reżim) rzeki

Typowy dla danej rzeki rytm wahań poziomu wody w rzece, mierzonej na podstawie wielkości przepływu lub stanu wody. Okresy zwiększenia ilości wody w rzece nazywamy wezbraniami (które mogą także prowadzić do powodzi), z kolei okresy obniżenia poziomu wody to niżówki.

Nazwy ustrojów odnoszą się do sposobu zasilania rzek. Ustroje dzielą się na proste (deszczowe, śnieżne, lodowcowe) i złożone (np. deszczowo-śnieżne, śnieżno-deszczowe i inne).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Utlenianie (oksydacja)

Jeden z rodzajów wietrzenia chemicznego, proces reakcji niektórych minerałów z tlenem, zwłaszcza związków żelaza. W wyniku procesu powstają nowe minerały albo w istotny sposób zmieniają się ich właściwości np. barwa, która najczęściej zmienia się na czerwoną.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Uwał

Jedna z form krasu powierzchniowego, większe zagłębienie terenu powstałe na skutek połączenia się kilku lejków krasowych.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Uwęglanowienie (karbonatyzacja)

Jeden z rodzajów wietrzenia chemicznego, obejmuje skały wapienne, które w wyniku rozpuszczania dwutlenku węgla w wodzie (kwas węglanowy) są niszczone. Szczególnie istotnym przykładem tego rodzaju wietrzenia jest krasowienie czyli rozpuszczanie skał wapiennych prowadzące do powstawania specyficznych form terenu (omówione w osobnym temacie).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Uwodnienie (hydratacja)

Jeden z rodzajów wietrzenia chemicznego, proces łączenia się minerałów z wodą, prowadzący do ich przeobrażenia (z bezwodnego minerału w uwodniony). Przykładami jest przejście anhydrytu w gips czy hematytu w żółty limonit.

Kliknij by dowiedzieć się więcej