Powrót do słownika (kliknij aby powrócić)

Zapoznaj się z definicjami poniżej lub wybierz inną literę. Aby szybko znaleźć pojęcie użyj komendy “ctrl + f” lub opcji “znajdź” w swojej przeglądarce. Aktualnie w tej sekcji znajduje się 33 definicji.


Wybierz inną literę (kliknij)

Pojęcia (kliknij, aby wyświetlić definicję):

Laguna

Część morza (płytka zatoka) odcięta od właściwego akwenu przez piaszczysty wał, np. lido. Przeważnie ma charakter równoległy do linii brzegowej. Najczęściej mają trwałe lub okresowe połączenie z morzem o niskiej wydajności wymiany wody.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lahar (spływ popiołowy)

Jeden z nietypowych rodzajów ruchów masowych, proces przypominający powódź (lawinę) błotną, ale będący ścisłym skutkiem aktywności wulkanicznej i odnoszący się do przemieszczania mas popiołu w dół stożka wulkanicznego.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lakolit

Intruzja magmowa typu zgodnego, o kształcie bochenka lub grzyba, zaburza kształt warstw leżących powyżej, ale nie ma wpływu na warstwy leżące poniżej.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

La Niña

Po polsku La Ninia – oznacza dziewczynka. To występująca na Oceanie Spokojnym nietypowa anomalia (w przeszłości uważana za sytuację normalną), stanowiąca część Oscylacji Południowej El Niño (ENSO – z ang. El Niño Southern Oscillation). La Niña wzmacnia stan naturalny. Pasat wiejący z wyżu znad Ameryki Południowej w kierunku niżu nad Australią wieje z większą siłą. Prąd Południoworównikowy przemieszcza większe ilości ciepłej wody w kierunku Australii. Dzięki temu wody u wybrzeży Australii spiętrzają się o 50-60 cm. Powstała luka wód powierzchniowych u wybrzeży Ameryki Południowej wypełniana jest przez wzmocniony upwelling. La Niña powoduje więc, że zjawiska typowo występujące są silniejsze niż zazwyczaj.  Nad Australią i we wschodniej Azji pada więcej niż zwykle, natomiast w zachodniej części Ameryki Południowej susze są jeszcze dotkliwsze niż do tej pory. W cyklu 3-7 lat występuje na przemian z drugą fazą ENSO – El Niño.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lapille

Jeden z produktów skalnych erupcji wulkanicznej. Małe kamyki o średnicy kilku centymetrów, powstałe z rozdrobnionej lawy lub rozkruszonych skał wulkanicznych.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Laurazja

Jeden z superkontynentów, łączący jednak tylko wybrane lądy (Ameryka Północna, Europa, większość Azji). Istniała dwukrotnie – po raz pierwszy na przełomie Syluru i Dewonu (około 400 mln lat BP), a po raz drugi w wyniku rozpadu Pangei w Jurze (około 150 mln lat BP), następnie w Kredzie ląd ten rozpadł się ostatecznie na współcześnie znane kontynenty.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Las liściasty i mieszany strefy umiarkowanej (zrzucający liście na zimę)

Jedna ze stref klimatyczno-roślinnych, formacja występująca we wschodniej Ameryce Północnej, w znacznej większości Europy i we wschodniej Azji. W mniejszym stopniu także we wschodniej Australii, w Nowej Zelandii i południowo-zachodniej Ameryce Południowej. Jest w obszarze oddziaływania klimatów umiarkowanych – ciepłego morskiego i przejściowego z ciepłymi, ale niegorącymi latami oraz z raczej łagodną zimą przy dość dużych opadach rocznych. Wśród gleb przeważają gleby brunatne i płowe, które porasta las liściasty (zwłaszcza dęby, buki i graby) oraz mieszany (z sosną, świerkiem i modrzewiem). Charakterystyczna jest utrata przez drzewa liści zimą.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Las monsunowy i suchy las podrównikowy

Jedna ze stref klimatyczno-roślinnych, występuje w południowej i południowo-wschodniej Azji oraz środkowo-południowej i środkowo-wschodniej Afryce. Panuje tam klimat zwrotnikowy monsunowy lub wilgotny albo suchy klimat podrównikowy z charakterystycznym podziałem na porę deszczową i porę suchą. Występują czerwonoziemy i żółtoziemy oraz czerwone i czerwonożółte gleby ferralitowe. Roślinność jest podobna do tej z lasu równikowego, ale mniej bujna, a część drzew gubi liście w porze suchej (np. drzewa tekowe, dęby). Licznie występują trawy i drzewiaste paprocie, przechodzące w krzewiaste zarośla. W Ameryce Południowej lokalnie nazywane caatinga.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lasostep

Formacja roślinna przejściowa, na pograniczu stepu i lasu liściastego i mieszanego strefy umiarkowanej. Cechuje się jednoczesnym występowaniem traw typowych dla stepu z pojedynczymi drzewami lub całymi leśnymi zagajnikami (które mogą być jednakże tak liściaste, mieszane jak i iglaste).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lasotundra

Formacja roślinna przejściowa, na pograniczu tajgi i tundry. Cechuje się jednoczesnym występowaniem traw, mchów i porostów występujących w tundrze jak również drzew iglastych (izolowanych lub w dużych skupiskach), karłowatych lub w pełni rozwiniętych typowych dla tajgi.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lawa

Magma, która wydostała się na powierzchnię ziemi, najczęściej przez wulkan. Może być kwaśna lub zasadowa.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lawina

Jeden z nietypowych rodzajów ruchów masowych, jest najgwałtowniejszym i najniebezpieczniejszym ze wszystkich z nich. Obejmuje nagłe przemieszczenie ciężkiego śniegu, lodu i mas skalnych na obszarach górskich.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lądolód

Wielki (liczony w tysiącach kilometrów kwadratowych) obszar lodu o dużej grubości (mierzonej nawet w kilometrach), występujący na lądach.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lądolód Patagoński

Nazywany lądolodem, będący w rzeczywistości zespołem dużych lodowców górskich  w Chile i Argentynie. Jest pozostałością dawnego lądolodu z okresu plejstocenu.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Legenda (mapy)

Jeden z podstawowych i zasadniczo obowiązkowych elementów każdej mapy – spis umownych znaków zastosowanych na mapie wraz z ich objaśnieniami. Dzięki użyciu znaków nawiązujących wyglądem, kolorem i kształtem do opisywanego obiektu, najczęściej ma charakter intuicyjny.

Wyróżniamy 3 rodzaje znaków stosowanych w legendzie:

  • Znaki punktowe
  • Znaki liniowe
  • Znaki powierzchniowe

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lejek krasowy

Jedna z form krasu powierzchniowego, niewielkie zagłębienie o kolistym kształcie, powstałe na skutek rozpuszczania krasu na powierzchni terenu lub zapadnięcia podziemnych pustek krasowych.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lianos

Lokalna nazwa na formację roślinną typu sawanna używana w Wenezueli.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lido

Piaszczysty wał wyrastający ponad poziom morza, w pewnej odległości od brzegu, tworzony przez fale rozbijające się z dala od brzegu i osadzające tam niesiony materiał.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Liman

Część morza (płytka zatoka) odcięta od właściwego akwenu przez piaszczysty wał np. lido. Powstają w wyniku odcinania ujściowych odcinków rzek np. przez kosę.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Limnologia

Dział hydrologii zajmujący się jeziorami.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Litosfera

Jedna ze sfer ziemi, to sztywna, zewnętrzna powłoka skalna, obejmująca skorupę ziemską i warstwę perydotytową.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lodowiec cyrkowy/karowy (pirenejski)

Jeden z typów lodowca górskiego, zajmuje małe zagłębienie terenu (cyrk/kar) z niewielkim polem firnowym, najczęściej z niewielkimi jęzorami lodowcowymi lub też całkowicie bez nich.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lodowiec dendrytyczny (himalajski)

Jeden z typów lodowca górskiego, składający się z wielu pól firnowych, z których wypływają liczne jęzory na przemian łączące się i rozchodzące, tworząc charakterystyczną “sieć” lodowcową.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lodowiec fieldowy (norweski)

Jeden z typów lodowca górskiego (czasami klasyfikowany jako lodowiec kontynentalny), posiadający jedno rozległe pole firnowe, rozlewające się we wszystkie strony szerokimi, ale krótkimi jęzorami na obszarze płaskich gór, ale też wyżyn i równin.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lodowiec górski

Lokalne zlodowacenie w górach, złożone z pola firnowego (jedno lub kilku) oraz jęzora lodowcowego (lub kilku jęzorów).

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lodowiec prosty (alpejski)

Jeden z typów lodowca górskiego, składający się z jednego pola firnowego, z którego spływa jeden jęzor lodowcowy.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lodowiec przedgórski/podgórski (piedmontowy)

Jeden z typów lodowca górskiego, złożony z kilku pól firnowych z których spływają jęzory lodowcowe łączące się w wielkie pole lodowe na przedpolu góry.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lodowiec szelfowy

Przedłużenie lądolodu, unoszące się na obszarze mórz przylegających bezpośrednio do powierzchni lądolodu, kończący się najczęściej barierą lodową z pakiem lodowym na jej przedpolu.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Lopolit

Intruzja magmowa typu zgodnego, o kształcie odwróconego bochenka lub miski, zaburza kształt warstw leżących poniżej, ale nie ma wpływu na warstwy leżące powyżej.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Ławica

Jedna z form terenu w biegu środkowym rzeki. To piaszczysta łacha przebiegająca równolegle do koryta rzeki, między którą tworzą się bystrza.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Łożysko rzeki

Jeden z rodzajów terasy rzecznej,  fragment doliny rzeki obejmujący koryto oraz najniższą terasę, czyli terasę zalewową.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Ługowanie

Jeden z zaawansowanych procesów glebotwórczych, wymywanie z gleby soli mineralnych przez wody deszczowe lub jako skutek sztucznego ich nawodnienia. Procesowi sprzyjają wysokie opady.

Kliknij by dowiedzieć się więcej

Łupliwość minerałów

Jedna z cech fizycznych minerałów. Określa zdolność minerału do pękania w określony sposób względem ich płaszczyzn.

  • Dzieli się na:

– doskonałą
– dokładną
– wyraźną
– niewyraźną
– bardzo niewyraźną lub brak łupliwości.

Kliknij by dowiedzieć się więcej